به محض انتشار خبر وقوع یک تجاوز که نمونه اخیر آن تجاوز شش مرد به یک زن در داخل خودرو بوده و اتفاقا مورد مشاهده گشت انتظامی قیامدشت حین گشتزنی در منطقه استحفاظیاش قرار گرفته ... کسانی، تحت تأثیر این وقایع، پیغام «چشم حافظان امنیت خوش» میدهند؛...اگر میشنویم که معاونت مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی از تشکیل 280 پرونده تجاوز جنسی در چهار ماه نخست سال 88 خبر میدهد، در هر جایگاهی از مسئولیتهای مربوطه که هستیم – اعم از پلیسی، قضایی، رسانهای و ...» از خود بپرسیم:...
برای تقویت جنبههای پیشگیرانه جرایم و قبل از مختومه شدن پروندههای تجاوزات، چه اقدامات آگاهیبخش بهتر و وسیعتری برای مردم انجام دادهایم تا بدین ترتیب عدد اقدامات مجرمانه به واژه «تعدادی» نرسد و از عدد «یک» هم تجاوز نکند؟
به گزارش خبرنگار «تابناک»، در میان عوامل تهدید کننده امنیت افراد، تعرض و تجاوز جنسی را میتوان یکی از دردآورترین و تلخترین نوع تهدیدات برشمرد که به واسطه آن عدهای که شرح ویژگیهای آنها خواهد گذشت، فرصت را برای انجام چنین جرم سنگینی، گاه به سادگی فراهم دیدهاند. افرادی که بنا بر برخی بررسیها بیش از 95 درصدشان از سلامت روانی کامل برخوردارند و چنین جرمی از نظر خود آنها چندان غیرقابل بخشش و مستحق سختترین مجازات است که به قول یکی از متهمان به تجاوز « اگر کسی با برادرم چنین کاری کرده بود، او را میکشتم» پس باید دید چه عواملی سبب میشود افرادی که تاب تعدی غیر به خود یا یکی از نزدیکانشان را ندارند، چنین گستاخانه و بیباک، حیثیت و هستی افراد بیدفاع را هدف قرار داده و قربانیان را در اندوهی به درازای عمرشان فرو میبرند.
شاید اگر دستگاههای اطلاعرسانی ما به ویژه رسانه ملی با تأثیرگذاری پردامنهاش، در حالی که متجاوزان برای اجرای نقشههای خود تعطیلات نمیشناسند، در موضوعات اجتماعی از این دست به تعطیلات طولانی مدت نمیرفتند، اکنون سطح هشیاری جامعه چندان بود که بسیاری از تعرضات به سادگی نمونههایی که نشان خواهم داد، رخ نمیداد.
نگاهی به جدول تهیه شده حدود 27 نمونه اعمال متجاوزین به نوامیس مردم و کودکان بیدفاع در کنار شرح چگونگی وقوع آنها به بهانههای کاملا پیش پا افتاده و بعضا خندهدار! گویای غفلت عمیق در باب آگاهیبخشی به جامعه و اطلاعرسانی مؤثر درباره روشهای پیشگیری از افتادن در دام متجاوزان و نیز مجازات عاملان چنین تجاوزاتی است.
سایر اقدامات متجاوز | تعداد تجاوزات اتهامی | محل تجاوز | ترفند تجاوز | قربانیان تجاوز | متهمان به تجاوز |
رها کردن قربانیان در خیابان و تهدید به بلا آوردن در صورت شکایت | 14 کودک | جای خلوت در بیابان در منطقه ورامین ـ نقطه خلوت در حمام عمومی | خرید خوراکی خوشمزه به ازای جمعآْوری لاستیک از بیابان | کودکان حدودا10 تا 12 سال | 2 افغان ضایعات جمعکن |
اطلاعی در دست نیست | 9 کودک | باغ حوالی | پیدا کردن سنجاب | کودکان 9 تا 12 سال | مرد جوان از اقوام همسایه قربانی |
فیلمبرداری از صحنه آزار و تهدید به انتشار آن | اطلاعی در دست نیست | منزل شخصی متجاوز | بازکردن باب دوستی و اغفال | دختر جوان | 3 سارق مسافرنما |
سرقت اموال پس از تجاوز | اطلاعی در دست نیست | اطلاعی در دست نیست | مسافرکش نمایی | تعدادی از زنان | 3 عضو یک باند |
اطلاعی در دست نیست | اطلاعی در دست نیست | کوههای مجاور امامزاده در یک روستا | زور و تهدید | زن متاهل | اراذل و اوباش |
ضرب و شتم قربانی قبل از تجاوز | تجاوز دستهجمعی | ساختمان نیمهکاره در همان محدوده | ربودن وی از مقابل یک پارک با تهدید چاقو | زن جوان | 3 جوان |
14 فقره سابقه کیفری حمل سلاح و زندان | اطلاعی در دست نیست | خانهای در پونک | ربودن ازایستگاه به بهانه آدرس پرسیدن | دختر 28 ساله | 2 مرد |
فیلمبرداری و تکرار تعرضات با تهدید انتشار فیلمها | 79 زن | مطب | استفاده از داروی بیهوشی به جای داروی بیحسی | زنان | دندانپزشک |
اطلاعی در دست نیست | اطلاعی در دست نیست | کارگاه | نشان دادن محوطه کارگاه در ساعت خلوت | زن جویای کار | متصدی کارگاه خیاطی |
تهیه فیلم و تهدید به انتشار در صورت باج ندادن | اطلاعی در دست نیست | خانه متجاوز | خواستگاری | دختر جوان | یک جوان |
تهیه فیلم و تهدید به انتشار در صورت تن ندادن به تکرار خواسته متجاوز | اطلاعی در دست نیست | خانه ویلایی در خارج شهر | دوستی در خیابان و خواستگاری دروغین | دختر دانشجو در بیرجند | مرد متاهل |
آدمربایی، کیفقاپی، سرقت مسلحانه خودرو، تهدید قربانیان با چاقو | تعداد دقیق قربانیان ذکر نشده است | مکان خلوت در خروجی شهر اهواز- گاراژ روستا | سوار کردن دختران در انتظار تاکسی با ماشین شیشه دودی | دختران 18 و 19 سال | 3 جوان اهوازی عضو باند مجرمانه |
تهدید قربانیان با تیزبر ، اسلحه، انجام سرقت، نگهداری سلاح، ضرب وجرح طعمهها و مصرف مواد مخدر | تعدادی دیگر | داخل خودرو | مسافرکشی با ماشین شیشه دودی | دختران جوان | 3 جوان عضو باند |
تعرضات متعدد و یک تعرض دیگر در زمان آزادی از زندان | تعدادی | لویزان | مسافرکشی دربستی و تغییر مسیر به بهانه شلوغی راه | دختران در انتظار تاکسی | جوان 28 ساله راننده پیکان |
فیلمبرداری از صحنه تعرض | تعرض به تعدادی دیگر | محل کار | خواستگاری واغفال اینترنتی | دختر متقاضی کار در اینترنت | جوان |
اطلاعی در دست نیست | اطلاعی در دست نیست | منزل قربانی | ورود به عنف به منزل قربانی | زن خانهدار تنها | 3 تن از اراذل و اوباش |
فیلمبرداری و تهدید به پخش فیلم در صورت اطلاع | تجاوزات دیگر که در 2 سیدی کشف شده توسط پلیس فاش شد | خانه | سوار کردن قربانی در خودرو با استفاده از زور | دختر جوان | 5 جوان |
فیلمبرداری از آزار و تهدید قربانی با شکایت | اطلاعی در دست نیست | ذکر نشده است | ربودن | کودک | مرد جوان |
قصد انتقال کودکان از راهآهن تهران به اصفهان قبل از دستگیری | اطلاعی در دست نیست | اطلاعی در دست نیست | عضوگیری در گروه ورزشی غیرمجاز | کودکان 5- 15 | سرکرده یک باند |
سرقت و تجاوز با بستن دست و پای مادر و برادر قربانی در منزل | اطلاعی در دست نیست | اتاقی در منزل قربانی | ورود به یک منزل برای سرقت | دختر 12 ساله | 2 افغان جوان |
رها کردن قربانی در همان وضعیت | اطلاعی در دست نیست | مکان خلوت | مسافرکشنمایی و تغییر مسیر | دختر 19 ساله در انتظار تاکسی | یک جوان با همدستی جوان دیگر |
رها کردن قربانی در بیابان،ضرب و شتم همسر قربانی که بعدا روی تخت درمانگاه به هوش آمده است | اطلاعی در دست نیست | یک دستگاه خودرو پراید در بیابانهای اطراف کرج | سد کردن راه او و همسرش با قمه و شمشیر در کرج | زن جوان | 3 جوان شرور |
اتهام شرب خمر، آدمربایی،تهدید با چاقو، مصرف موادمخدر | 13 نوجوان | مکان خلوت در جنوب غرب تهران | فروختن رم موبایل به قیمت پایین | نواجوان 15 ساله | دو جوان 29 و 24 ساله |
ترساندن قربانیان برای شکایت نکردن | 30 زن طبق اعتراف متجاوز | خودرو فرد متجاوز | شوک الکتریکی | زنان مسافر | مرد جوان |
از جمله متهمان تحت تعقیب بودهاند،
تهدید قربانیان به انجام بلایی بدتر | یک زن، یک دختر دانشجو و تعدادی از زنان دیگر | مکان خلوت در داخل شهر | خراب کردن دستگیره درهای خودرو و انحراف از مسیر | مسافرکشنمایی | 2 مرد |
رها کردن قربانی با بدن برهنه در کنار اتوبان ، سرقت اقلام ارزشمند قربانیان | 11 فقره آزار و اذیت در مدت 4 ماه | باغ متروکه حوالی جاده قدیم کرج | توقف خودرو به بهانه خرابی و سپس تهدید قربانیان توسط سرنشین سوم | زنان | 2 سرنشین خودرو |
اطلاعی در دست نیست | اطلاعی در دست نیست | پارکینگ | مسافرکشنما | زن جوان | جوان 25 ساله و دوستش |
اندکی دقت در نمونههای فوق چندین نکته هشدار دهنده را آشکار میکند:
1- متجاوزان به عنف هرچند اغلب، افرادی به ظاهر شرور، مجرم و تا حدودی قابل تشخیص هستند، اما برخی نیز بر چهره خود نقابی از شخصیت تحصیلکرده، دارای موقعیت اقتصادی و اجتماعی مناسب، متقاضی ازدواج و هر آنچه ظاهرپسند است، زدهاند که نشان میدهد آنها که با پیروی از نیات شیطانی خود، قصد تجاوز به حریم افراد را داشته باشند، همیشه دارای چهرههای مخوف نیستند و آنچه باید بدان توجه داشت، رعایت شروط عقل و احتیاط در تمامی روابط و بررسی درستی ادعاهای افراد و نیز جدی گرفتن نکات هشداردهندهای است که هم از سوی پلیس اعلام و هم در متن حوادث بازتاب یافته در رسانهها پنهان شده است.
2- نگاهی به این فریبکاریهای متجاوزان در نمونههای فوق نیز همچون جمعآوری لاستیک از بیابان، پیدا کردن سنجاب، باز کردن باب دوستی و اغفال ـ که عدد بالایی را در تجاوزات شامل میشود ـ شیوه خاص آدرس پرسیدن، نشان دادن محیط کار در ساعت خلوت و تعطیلی کارگاه، وعده خواستگاری، اغفال اینترنتی، عضوگیری در گروههای غیرمجاز ورزشی، فروختن رم موبایل، ادعای خرابی خودرو، قفل کردن درب خودرو، استفاده از شیشههای دودی ماشین، هیچ یک شیوه پیچیدهای برای اجرای نقشه شوم عاملان تجاوز نبوده و اگر اندکی سطح هشیاری جامعه نسبت به این ترفندها افزایش یابد، تعرضاتی از این دست به سادگی امکان وقوع نمییابند.
3- اما در کمال تأسف، باید گفت که همین ترفندهای ساده و پیش پا افتاده، توانسته است 178 قربانی از جمله 39 کودک بیدفاع در همین 27 نمونه ذکر شده بر جای بگذارد و این در حالی است که عدد واقعی این قربانیان به علت آن که در بسیاری از پروندههای مورد بررسی در این نمونهها با عباراتی مثل «چندین فقره»، «تعدادی»، «دختران جوان»، «زنان تنها»، «کودکان» و امثال آن مورد اشاره قرار گرفته، پنهان مانده است که برای هر یک از آنها دست کم یک نمونه تجاوز محاسبه شده است.
4- وقتی صحبت از علل وقوع یا تکرار وقوع تجاوز میشود، به میان آوردن بحثی همچون همراهی کردن و تاثیرگذاری ناآگاهانه قربانیان در وقوع برخی تجاوزات صرفا به دلیل دوستیهای خیابانی و اینترنتی و ... کفایت نمیکند، چراکه کمتر قربانی حاضر میشود با وجود آگاهی از سرانجام کار، پای در این ورطه بنهد. پس نگاه منصفانه میطلبد که تأثیر خلأ اطلاعرسانی کافی را دست کم نگیریم.
5- کوتاهی در آگاهیبخشی نسبت به ابعاد ترفند متجاوزان، حتی راه را برای انتخاب محل تجاوز آنها به قربانیان هموارتر کرده است و در بسیاری از نمونههای مذکور، مکانهایی مثل باغات و بیابانهای متروک، باغ حوالی، ساختمانهای نیمهکاره و امثال آن به عنوان محل وقوع جرم نام برده شدهاند، در حالی که ضعف اطلاعرسانی به ساکنان این نواحی با وجود چنین مکانهایی در نقاط آسیبپذیرتر شهر مثل حاشیهها توجیهی ندارد و این همان نکتهای است که اتفاقا باید مورد توجه رسانهها در انتشار چنین اخباری قرار گیرد که منظور از محل خلوت، دقیقا چه محلی، در چه نقطهای و با چه مشخصاتی است که در اغلب اعترافات، مورد اشاره متجاوزان قرار میگیرد و چرا برخی از این نقاط خلوت، متروکه باقی ماندهاند؟
6- کمرنگ شدن ارزشهای اخلاقی و انسانی برگرفته از عوامل متعدد، ناآگاهی جامعه به دلیل ضعف اطلاعرسانی، عدم فضاسازی لازم درباره اعلان عقوبت سخت متجاوزان و فراموش شدن تدریجی ترس از مجازات تجاوز در ذهن متعرضان یا کسانی که اندیشه تجاوز در سر دارند، آزاد شدن مجرمان تجاوز به عنف پس از مدتی به دلایلی مانند انصراف قربانی از طرح شکایت و ترس او از آبروریزی، تزلزل موقعیت اجتماعی و خانوادگی قربانی و ترس او از انتقام و تهدیدات متجاوزان، کمتوجهی به جلب مشارکت عمومی در تأمین امنیت اجتماعی و شناسایی متجاوزان، عدم پاسخگویی نسبت به قصور در اطلاعرسانی و پیشگیری و نیز نبود نظارت بر کار قاصران، نامعلوم ماندن سرانجام برخی پروندهها برای اطلاع عموم و شاید بسیاری عوامل دیگر است که متجاوزی را جسورتر میکند تا در کمال بیرحمی و قساوت، ضمن انجام جرم سنگین تجاوز به عنف، به وضعیت قربانی پس از اقدام مجرمانه خود نیز رحم نکرده و معلوم نیست با چه منظوری در مواردی قربانی را عریان در کنار اتوبان یا بیابان رها میکنند و به سراغ طعمه بعدی میروند؟!
اقدام به تهیه فیلم آزار و اذیت قربانی میکنند، باج میگیرند، طعمهها و حتی خانوادههایشان را تهدید میکنند و از شکایت میترسانند، اموال قربانی را به یغما میبرند، سر از زندان درمیآورند و پس از آزادی به هر دلیل، باز هم اندیشه تعرض در سر میپرورانند!
7- در کنار اینها نقش فرهنگسازی رسانهها در راستای قاطعیتبخشی به قربانیان برای برخورد قانون با متجاوزان را نمیتوان دست کم گرفت. این که قربانیان با تحمل رنج تجاوز به عنف یک مجرم خطرناک، دچار خودسانسوری میشوند، قطعا دلایل فرهنگی هم دارد؛ والا هیچ یک از آنها خواستار فرار متجاوز از مجازات سخت نیستند. باید پرسید آیا رنجی بیش از یک تعدی در انتظار آنان است که از رنج نخست درمیگذرند؟!
8- به محض انتشار خبر وقوع یک تجاوز که نمونه اخیر آن تجاوز شش مرد به یک زن در داخل خودرو بوده و اتفاقا مورد مشاهده گشت انتظامی قیامدشت حین گشتزنی در منطقه استحفاظیاش قرار گرفته و خوشبختانه منجر به دستگیری متهمان شده، کسانی، تحت تأثیر این وقایع دلخراش و غیرانسانی، پیغام «چشم حافظان امنیت خوش» میدهند؛ در حالی که باید گفت هیچ جامعهای منزه از وجود چنین افرادی نیست و هر چه قدر ما به جامعه آرمانی بیندیشیم، نمیتوانیم ادعای رسیدن آمار تجاوزات جنسی به صفر داشته باشیم، جامعه باید به آن میزان عقلانیت و بینش اجتماعی دست یابد که تحقق امنیت را حاصل مثلثی به نام «آگاهی مردم، مشارکت همگان و نظارت پلیس» بداند.
9- با همه ادلههای ذکر شده درباره علل وقوع و تکرار تجاوزات به عنف توسط افراد شیطانصفت، قاعده و انتظار این نیست که مقابل درب هر خانهای یا اطراف هر بیابان و باغ متروکهای پلیس بگماریم؛ اما چه اشکالی داشت در حالی که عالیترین مقام انتظامی کشور، تجاوز به عنف را برای امنیت جامعه بسیار خطرناک توصیف میکند و از بدترین نوع جرایم در کشور میداند و خواستار برخورد قاطع قضایی میشود و اگر میشنویم که معاونت مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی از تشکیل 280 پرونده تجاوز جنسی در چهار ماه نخست سال 88 خبر میدهد، در هر جایگاهی از مسئولیتهای مربوطه که قرار داریم – اعم از پلیسی، قضایی، رسانهای و ...» از خود بپرسیم: برای تقویت جنبههای پیشگیرانه جرایم و قبل از مختومه شدن پروندههای تجاوزات، چه اقدامات آگاهیبخش بهتر و وسیعتری برای مخاطبان انجام دادهایم و عاقبت متجاوزان را چگونه برای آنان که در فکر تجاوزند، ترسیم کردهایم؟
آیا در صورت انجام همه این کارها، این تعداد بیدفاع، قربانی مسافرکشنماهای بیرحم شده بودند؟ آیا برخی دختران به این راحتی تن به هوسهای شوم خواستگارنماهای اینترنتی و مردان شیاد داده بودند؟ آیا اگر مدارس ما فعالتر و مسئولیت پذیرتر وارد عمل میشدند، دانشآموزان کمسن و بیتجربه، چنین اسیر دام متجاوزان سرکش از راه دوستیهای خیابانی در مسیر خانه و مدرسه میشدند؟ آیا اگر رسانه ملی در چنین موضوعاتی برنامههای خود را هر از گاهی تعطیل نمیکرد و اطلاعرسانی مداوم در این باب را با در نظر گرفتن همه ظرایف رسانهای و جامعهشناسی، وظیفه خود کرده بود، مشکلات فرهنگی خانوادهها درباره شکایت از متجاوزان و ترس آنها از آبروریزی در موردی که هیچ گناهی متوجه آنها نیست، در سطح کنونی باقی میماند یا جامعه مسیر آگاهانه و واقعبینانهتری در پیش میگرفت؟!
10- نکته پایانی این که با تأکید بر ریشهیابی مستمر این جرایم و حرکت در مسیر خشکاندن این ریشهها، متجاوزان به عنف در هر صورت افرادی هستند که با چشم بستن به روی دین، وجدان و انسانیت، مرتکب «تعرض به خصوصیترین حریم فرد» شدهاند و مستحق مجازات «مرگ» هستند و مجازات آنها باید به ویژه سبب عبرت دیگرانی باشد که بعضا تجاوز به دیگری را وسیلهای برای پاسخ به یک وسوسه، تفریح یا سرگمی خود هم قرار میدهند!